Thứ Ba, 10 tháng 1, 2017

Văn nghệ sĩ cần đi sâu hơn nữa vào đời sống của bộ đội, tác phẩm văn nghệ cần phản ánh rõ nét hơn nữa cuộc sống hiện nay của bộ đội


(Bài phát biểu tại Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ III – tháng 11-1962
 Thưa các đồng chí!
Tôi xin tự giới thiệu tôi là chính uỷ một quân khu tức là phụ trách một đơn vị có cả lực lượng thường trực và lực lượng hậu bị. Tôi xin thay mặt tất cả các cán bộ và chiến sĩ trong lực lượng vũ trang thường trực cũng như hậu bị trong đơn vị của chúng tôi nhiệt liệt chào mừng Đại hội và cảm ơn Đại hội đã quan tâm đến quân đội, một đối tượng của văn nghệ và cũng là một nhân vật của văn nghệ.


Tôi có nhiệm vụ giới thiệu với Đại hội một vài nét về đời sống của bộ đội hiện nay. Những nét khái quát nhất thì đồng chí Lê Quang Đạo đã nói rất rõ, tôi chỉ xin kể chuyện.
Trước hết tôi xin nói lên một tình hình chung. Miền Bắc nước ta ngoài sinh hoạt kinh tế văn hoá còn có cả mặt sinh hoạt quân sự. Đó là nhiệm vụ củng cố quốc phòng và xây dựng quân đội của toàn dân. Việc thi hành nghĩa vụ quân sự và xây dựng lực lượng vũ trang thường trực, hậu bị đã trở thành mặt sinh hoạt chung của toàn thể xã hội. Ở nông thôn có dân quân một, dân quân hai, dân quân nam, dân quân nữ thu hút hầu hết thanh niên và những người khoẻ mạnh tích cực, đồng thời còn có các lão dân quân, các hội bảo trợ dân quân và các gia đình Ba Nhất. Những người dân quân đồng thời lại là thanh niên lao động, là kiện tướng làm phân, là trai Đại Phong. Ở cơ quan, xí nghiệp và trường học thì có tự vệ, sĩ quan và binh sĩ dự bị và có các chế độ học quân sự. Hàng năm có mùa tuyển quân, các thanh niên nô nức đi làm nghĩa vụ quân sự. Cho nên theo ý kiến tôi nếu phản ánh cuộc sống mới mà không thấy những nét ấy trong đời sống thì chưa thật đầy đủ.
Riêng trong quân đội thường trực, tình hình bây giờ cũng có nhiều điểm đổi mới. Hiện nay, quân đội thường trực hình thành hai lớp người rõ rệt : một là sĩ quan, những người chuyên nghiệp trong công tác quân sự, hai là binh sĩ và những người luân lưu nhau làm nghĩa vụ trong từng thời gian. Hai lớp người này thường có những nét khác biệt nhau.
Trên cơ sở phát huy bản chất của quân đội nhân dân, các mặt quan hệ nội bộ của quân đội cũng biến đổi và các mặt quan hệ quân dân cũng có những nét mới. Bây giờ giữa cán bộ và chiến sĩ, ngoài quan hệ chỉ huy và bị chỉ huy còn có quan hệ giữa đảng viên và người ngoài Đảng, giữa lớn tuổi và thanh niên (có khi giữa cha và con, giữa chú và cháu), giữa cựu binh và tân binh, giữa thày và trò (bởi vì trong quân đội hiện nay cái sinh hoạt chủ yếu là huấn luyện). Quan hệ quân dân cũng có những nét khác, ngày xưa quân đội tình nguyện của chúng ta thì mọi người đều thoát ly hẳn cơ sở sản xuất, cho nên những quan hệ cá nhân cũng bị hạn chế vì hoàn cảnh chiến tranh và có những quan hệ chung nhiều hơn. Ngày nay một binh sĩ trước và sau thời gian ở nghĩa vụ vẫn là nông dân, công nhân, học sinh viên chức, mà trong thời gian ở bộ đội vẫn có nhiều ràng buộc với nghề nghiệp, với những người thân thích. Mọi cán bộ đều có gia đình, con cái họ hàng và nếu gia đình ở gần thì vừa làm sĩ quan, vừa phải làm cha, làm chồng trong những giờ phút không làm sĩ quan. Có những quan hệ chung nhưng cũng có nhiều quan hệ riêng mật thiết khác nhau.
Quân đội hiện nay đang tiến lên chính quy hiện đại. Đây là cuộc đấu tranh rất gian khổ để nắm vững khoa học kỹ thuật, một cuộc đấu tranh để thực hiện được kỷ luật chính quy và tác phong chính quy, một cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, rất nhiều vấn đề phải đặt ra để giải quyết. Phong trào thi đua “Ba nhất” ở quân đội chính cũng xuất hiện ở trong cuộc đấu tranh đó. Phong trào “Ba nhất” kế tục những phong trào tiến nhanh vượt mức kế hoạch và các phong trào khác trước nó. Ba nhất là ba yêu cầu về mọi mặt của quân đội, tức là giỏi nhất, đều nhất và nhiều nhất, phải biểu hiện chí khí của thanh niên và tinh thần quyết thắng của quân đội. Trước đây nhiều người lầm tưởng Ba Nhất là ba cái nhất nên cứ cố tìm cho đủ ba cái nhất để thi đua. Nhưng ba nhất của bộ đội yêu cầu ba mặt giỏi, đều và nhiều đều phải nhất. Trong phong trào thi đua Ba Nhất, thanh niên trong quân đội luôn luôn có những khẩu hiệu rất hăng hái như “căng buồm rẽ sóng ra khơi”, “trăm người như một cùng bơi cùng chèo” hoặc “lửa thử vàng, gian nan thử sức, thử xem ai vượt mức chỉ tiêu”, có những khẩu hiệu rất quân sự như “Vùi kém xuống đất, vất khá sang bên, vươn lên giật loại giỏi” hoặc “Quyết thắng nắng hè, quyết đè mưa gió, quyết vượt gian khó, vươn lên hàng đầu”, … Chung quanh phong trào Ba Nhất còn có những phong trào “Toàn năng”, phong trào “Tổ, tiểu đội tiền tiến”, “Xung phong vượt mức kế hoạch” của thanh niên, phong trào “Học bạn chiến thắng”, “Pa-ven”, “Ti-tốp”, “Ga-ga-rin”, phong trào “cải tiến dạy và học”, phong trào “con người mới”, … Trong khung cảnh của đời sống bộ đội như vậy ta có thể gặp nhiều hình ảnh, nhiều nét của một con người mới, của một quân nhân cách mạng hiện đại.
Hình như trong văn nghệ có vấn đề thể hiện con người bộ đội trong hoà bình như thế nào ? Có nhiều người thấy khó khăn, có người nói con người bộ đội chiến đấu mới là con người bộ đội điển hình, hoàn cảnh chiến đấu mới là hoàn cảnh điển hình của bộ đội, mới là mũi nhọn của cuộc sống để bộ đội phát triển hết những nét điển hình phong phú của mình, còn con người bộ đội trong hoà bình thì rất khó hiểu và rất khó biểu hiện. Có người thấy bộ đội hiện nay tiến lên chính quy hiện đại thì khô khan, cứng nhắc hay đơn điệu, chỉ có một việc là học tập, chỉ có một hình thức là quần áo đồng phục, chỉ có một nét sinh hoạt là theo thời khắc biểu, chỉ có một quan hệ là giơ tay lên mũ chào. Có lẽ cũng có những khó khăn thật, nhưng tôi thấy hình như khó khăn ấy là khó khăn ở chỗ chưa nhìn thấy hết vào tâm hồn và nội tâm của con người bộ đội. Tôi xin thay mặt anh em trong bộ đội tâm sự vài nét với Đại hội:
Hiện nay từng người bộ đội gắn rất chặt với đời sống xã hội và gắn chặt rất nhiều mặt, trong mỗi người đều có một quá trình, một vận mệnh riêng và một bầu tâm sự, một tấm bi kịch hay hài kịch riêng của mình, những cái đó gắn chặt với nhiệm vụ của quân đội và những vấn đề của quân đội. Ví dụ nói về một con người cán bộ. Mỗi một cán bộ đều có sinh hoạt trong quân đội lại có một sinh hoạt trong xã hội. Cán bộ có gia đình thì có vấn đề gia đình gần hay gia đình ở xa, người tiện đường, người không tiện đường, người ít con, người nhiều con, người chưa có con, người mong con, người con ngoan, người con hư, người có nhà ở, người chưa có nhà ở, người nhà rộng, người nhà chật, … Những hoàn cảnh riêng biệt đó lại dính đến vấn đề hoà bình và chiến tranh và vấn đề nhiệm vụ xây dựng quân đội tức là dính chặt với vấn đề đấu tranh giữa cái sống và cái chết, giữa cái mới và cái cũ. Cho nên trong từng tâm tư có những phức tạp riêng. Về mặt chính trị thì rất dễ hiểu, chúng tôi nói với nhau một cách khẳng định rằng : “Các cán bộ của chúng ta đều có một trình độ giác ngộ chính trị cao, có ý thức và trách nhiệm sẵn sàng chịu thiếu thốn gian khổ, sẵn sàng hy sinh tính mệnh, hy sinh cả tình cảm, hy sinh tất cả những thoải mái cá nhân để làm nhiệm vụ cách mạng một cách khẩn trương gian khổ, các đồng chí đó đã có ý thức đầy đủ về sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ cách mạng của mình. Nhưng trước những khó khăn thực tế của xã hội vẫn có những dằn vặt, vì chưa giải thích được hết những hiện tượng của xã hội đang tiến lên nên cũng có nhiều những thắc mắc. Mỗi người đều thấy rất rõ tiến lên chính quy và hiện đại và biết rất rõ nội dung của nó phải làm gì nhưng đi vào cụ thể thì năng lực còn ít, văn hoá kém, sức khoẻ chưa đủ, lại có những quan điểm lạc hậu khác ngăn trở sự tiến bộ. Chính trong hoàn cảnh mâu thuẫn ấy mới nảy ra nhiều đề tài và vì vậy, những quan hệ xã hội của người cán bộ trong quân đội nằm trong cuộc đấu tranh giữa sống và chết, giữa mới và cũ lại có nhiều mặt mâu thuẫn và phức tạp của nó. Nhưng cuối cùng tất nhiên là tinh thần hy sinh vẫn thắng, cái mới vẫn thắng, nhưng thắng qua một cuộc đấu tranh rất phức tạp, rất tế nhị. Thỉnh thoảng chúng tôi có tổ chức những cuộc báo động chiến đấu và những cuộc đó phải làm như thật, trong đó chúng tôi thấy có những hình ảnh : có một đơn vị báo động thì hơn một trăm cán bộ đang đi phép nhưng tất cả những điện gọi các đồng chí đi phép về thì các đồng chí đều về đủ, về rất đúng hẹn và trong khi đó có những đồng chí vác ba-lô đi chính vào lúc người ta đang đưa vợ đồng chí đi bệnh viện để đẻ. Có đồng chí tuy ở trong trại thôi nhưng khi nhận được lệnh thì phải giải quyết một loạt công việc : rút tiền tiết kiệm, thư cho vợ, gửi xe đạp về nhà, v.v…
Tuy rất nhiều khó khăn phức tạp như thế cần phải giải quyết, nhưng đến lúc người cán bộ đã nhận mệnh lệnh thì lại thấy không còn gì nữa. Chỉ còn có hình ảnh người cán bộ nhận lệnh nói “rõ”, giơ tay chào rồi xăm xăm đi làm nhiệm vụ của mình.
Trong một cuộc chiến đấu tiễu phỉ có những hình ảnh mà về chính trị dễ nói, chỉ vài ba câu là rõ, nhưng về văn nghệ biểu hiện được thì chắc có rất nhiều cái tế nhị sâu sắc : Một đồng chí cán bộ tác chiến vẽ bản đồ để đặt một kế hoạch chiến đấu, trong đó đồng chí dự định tiêu diệt bao nhiêu địch, bạn ta hy sinh, bị thương bao nhiêu người, bố trí quân y ra sao … một cách rất thản nhiên. Nhưng buông bút xuống đồng chí đã tâm sự với người bạn bên cạnh là vợ mới viết thư bảo con sốt, không biết có việc gì không ? Tôi có nói đùa : “Anh vừa đặt kế hoạch giết bao nhiêu người mà con anh sốt một tý anh đã lo”. Đồng chí đó cười một cách rất tự nhiên và chính bản thân đồng chí đó cũng thấy tình cảm của mình như thế là rất tự nhiên.
Ngay bản thân chúng tôi, trong khi ở trong hoàn cảnh hoà bình như thế này, con mình đứt tay một tý cũng thấy xót xa. Nhưng khi ở mặt trận rồi thì nhìn thấy người chết, người bị thương lại xúc động một cách khác : đó là sự lo lắng, tính toán cho thắng lợi, một lòng căm thù, một chí diệt địch chứ không phải những cái lo lắng xót xa bình thường nhỏ bé nữa. Vì vậy, hiện nay cán bộ chúng ta sống trong khung cảnh đấu tranh giữa cái sống và cái chết. Mỗi đồng chí cán bộ quân đội đều có ý thức rất rõ ràng và nhận nhiệm vụ một cách rất hăng hái nhưng nó có những cái đấu tranh rất tế nhị của nó.
Trong cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ cũng có nhiều cái éo le, cũng có nhiều nhân vật, nhiều phong cách đặc sắc xuất hiện. Có những người rất muốn “mới”, rất muốn tiến lên, nhưng phải vượt rất nhiều khó khăn và mỗi đồng chí hình như có một cái kén tằm thành kiến cũ bao vây lấy mình ; có người muốn mới nhưng lại không đủ năng lực để mà mới, rút cục chỉ hô khẩu hiệu mà bản thân hành động không mới được, có người không mới được lại đi pha chế cái mới của người khác để làm ra cái mới của mình, có người cứ gọt đi những cái “mới” của người khác đưa nó vào những cái “cơ bản”, cái “nguyên tắc”, rút cục nó lại cùn, lại không “mới” được nữa ; cũng có người trắng trơn đem cái cũ của mình ra ngoan cố ngăn chặn cái mới của người khác. Chúng tôi trong bộ đội hiện giờ đã có rất nhiều cái mới rồi, nhưng có những cái muốn mới mãi mà không mới được. Riêng việc họp cho đúng giờ, làm việc cho có kế hoạch, chúng tôi cũng phải phấn đấu hàng năm mới thực hiện được mà cũng vẫn còn phải phấn đấu nữa. Những éo le đó xảy ra trong tất cả các vấn đề cụ thể của quân đội. Có những cán bộ mà hình như trong mỗi cán bộ không ít thì nhiều đều có những bi kịch như thế cả. Năm 1957 – 1958 rất kiên quyết trong việc chấp hành điều lệnh, chào hỏi, đi đứng … chấp hành rất đường hoàng nghiêm khắc. Nhưng khi ta phê phán bệnh giáo điều để đề phòng việc thoát ly quan điểm chiến tranh nhân dân và quân đội nhân dân thì tự nhiên đồng chí đó trở thành người chửi tất cả những ai chào. Cho đến bây giờ đồng chí đó đã hơi bình tĩnh trở lại : cũng tán thành chào nhưng không kiên quyết như hồi 1957 và cũng không chửi bới như năm 1959 nữa. Còn có những đồng chí cán bộ khi thượng cấp đến kiểm tra thì qua báo cáo tưởng chừng đơn vị đồng chí đó làm được nhiều cái hay, cái đẹp không còn gì đáng giải quyết nữa, những khuyết điểm tồn tại đồng chí cũng thấy rất rõ và đang có biện pháp khắc phục. Nhưng khi kiểm tra ra thì thấy nhiều mặt công tác trong đơn vị đồng chí đó còn rất dở. Khi đoàn kiểm tra nhận xét những mặt dở thì mọi người lo lắng là đồng chí đó sẽ phản ứng và phân trần. Nhưng ai nấy lại gặp chuyện bất ngờ là đồng chí đó không phản ứng mà nói là đã biết cả rồi và cám ơn đoàn kiểm tra đã nói cho đồng chí rõ thêm. Thật là một trận địa phòng ngự của “bảo thủ” rất dày kinh nghiệm có thể biến một cuộc tấn công thành ra một con số không. Cho nên về mặt này, xoay quanh việc xây dựng quân đội chính quy và hiện đại chúng tôi phải làm hàng nghìn việc, làm hàng năm, mấy năm để luôn luôn đào luyện được hàng vạn thanh niên trở thành những chiến sĩ cơ trí, linh hoạt và dũng cảm. Chúng tôi phải suy nghĩ tính toán, giải quyết hết việc này đến việc nọ. Để thực hiện và quán triệt tư tưởng quân sự của Đảng vào trong huấn luyện hàng ngày chúng tôi phải khắc phục hàng trăm khó khăn về vật chất và tinh thần. Trong hàng ngũ cán bộ của chúng tôi trong quân đội, ba mặt quan hệ xã hội, đấu tranh giữa sống và chết, đấu tranh giữa cái mới cái cũ luôn nảy ra những diễn biến mâu thuẫn rất tế nhị. Cũng có đồng chí đã viết và phát hiện vấn đề này, tôi đã đọc nhưng thấy các đồng chí chưa đi vào và chưa nắm hết được các mặt sâu sắc của vấn đề nên không thể hiện được đầy đủ lắm. Giải quyết những vấn đề về công tác chính trị thì chúng tôi làm luôn rồi, ngày nào cũng làm, lúc nào cũng giải thích. Nhưng bây giờ cán bộ nghe giải thích thì nói : “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi”.
Nếu bây giờ vũ khí văn nghệ xuất hiện trong cuộc đấu tranh này của chúng tôi, chúng tôi tin rằng sẽ có tác dụng rất lớn. Thí dụ nhờ có cuốn Mạnh hơn nguyên tử mà chúng tôi có được nhân vật E-lít-ga-tốp quản lý đại đội và chúng tôi mở lớp quản lý đại đội, những đồng chí đó rất thích bắt chước E-lít-ga-tốp. Nhờ có quyển Bạn chiến đấu, chúng tôi giới thiệu những sĩ quan tham mưu yêu nghề như thế và vì vậy, có những đồng chí trước thắc mắc với nghề sĩ quan tham mưu có nói: “Ở Liên Xô, người ta đề cao sĩ quan tham mưu như thế không còn thắc mắc gì nữa nhé”. Và cũng nhờ có Ký sự của O-ve-xkin mà chúng tôi thực hiện được những cuộc kiểm tra thi đua với nhau giữa các đơn vị. Điều đó cũng có kết quả rất tốt, làm như việc này thì không ai nói: “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi” nữa mà lại rất hoan nghênh và rất chờ đợi. Vì vậy, chúng tôi nghĩ rằng vũ khí của văn nghệ giá được sử dụng một cách sắc bén hơn trong cuộc đấu tranh này của quân đội thì sẽ giúp đỡ được nhiều trong việc xây dựng quân đội. Văn nghệ của ta mới miêu tả mà chưa đấu tranh được nhiều.
Đó là tôi kể một vài chuyện về lớp người cán bộ trong quân đội. Bây giờ nói đến chiến sĩ. Trong thời kỳ kháng chiến thường nói chiến sĩ của ta là nông dân mặc áo lính, nhưng bây giờ bản thân chiến sĩ của chúng ta là thanh niên, công nhân hoặc nông dân, học sinh mà hiện nay mỗi năm lại biến chuyển, thành phần công nhân viên chức càng ngày càng đông lên và đặc biệt ranh giới giữa nông dân và học sinh càng ngày càng bị xoá đi, vì bây giờ không có nông dân nào lại không đi học lớp 4, lớp 5 mà cũng không có anh học sinh ở nông thôn nào lại không tham gia lao động đồng ruộng. Các đồng chí đó có những vấn đề của thanh niên như ước mơ, tình yêu, nghề nghiệp, học tập, có các vấn đề của nông dân như hợp tác xã, thu hoạch, cải tiến kỹ thuật, phân bón… có các vấn đề của công nhân viên chức như tiền lương, năng suất, có những vấn đề của học sinh, của thầy giáo và ngay trong các thanh niên khác hiện giờ đang làm công nhân, nông dân, thầy giáo và học trò, … cũng có vấn đề chuẩn bị đi nghĩa vụ quân sự và khi đi về rồi lại phải chuẩn bị để hàng năm tham gia huấn luyện quân hậu bị. Các vấn đề đó cứ phát triển theo một quá trình của nó. Khi vào bộ đội anh thanh niên gặp biết bao cái đầu tiên : gặp anh cán bộ đầu tiên, mặc bộ quần áo đầu tiên, ăn bữa cơm đầu tiên, dự buổi lên lớp đầu tiên, buổi tập thể dục đầu tiên, … Vào bộ đội rồi bao nhiêu vấn đề mới, vào binh chủng nào ? Gặp ai ? Ở đâu ? Hết thời hạn ở bộ đội thì tiếp tục thế nào ? Có đi học sĩ quan hay không ? Lại còn các vấn đề học tập, quan hệ, kỷ luật, công tác, … đặt cho người thanh niên rất nhiều việc phải giải quyết. Có những thanh niên yêu mến bộ đội, muốn phục vụ trong bộ đội vì nhiều tâm sự khác nhau. Có người vì thấy vào bộ đội là để có thêm bản lĩnh, thêm nghị lực hiểu được xã hội mà thích. Có người so sánh với cha anh thấy mình được phục vụ, được bảo vệ Tổ quốc ít quá xin tái đăng và vẫn chưa thoả mãn với hai năm tái đăng. Thí dụ có đồng chí tiểu đội trưởng tên là Hoè, đồng chí đó trực tiếp viết giấy cho tôi xin tái đăng. Cho đồng chí đó tái đăng rồi, gặp tôi đồng chí đó còn phàn nàn tái đăng có hai năm thì ít quá. Tôi hỏi tại sao đồng chí thích ở bộ đội như thế, đồng chí đó nói : “Báo cáo đồng chí, tôi còn trẻ lắm. Khi trước các đồng chí chiến đấu trong kháng chiến 8, 9 năm, bây giờ tôi mới có 3, 4 năm chưa ăn thua gì cả. Có người mê cuộc đời hiện đại đầy khoa học kỹ thuật của bộ đội : nào ống nhòm, ô tô, … Có người mê cuộc đời giờ nào việc ấy, ngăn nắp trật tự của quân đội. Có người mê bộ đội vì bộ đội vẻ vang, vì thanh niên phải sống hùng tráng mạnh mẽ, vì thanh niên đâu cần thì có, đâu khó thì đến, vì nhiệm vụ thanh niên là phải bảo vệ Tổ quốc, … Hỏi anh em tại sao lại thích bộ đội, họ đều nói: “Mỗi người một tâm tư đồng chí ạ!”. Chẳng lẽ những tâm tư ấy lại không phong phú hay sao ? Những tâm tư đó chẳng phải là những biểu hiện chí khí anh hùng của thanh niên ta, biểu hiện những ước mơ của con người mới, của thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh, của con em của một dân tộc vẻ vang đó sao ? Bên trong những bộ quân phục giống nhau có những trái tim và những chí khí giống nhau mà cũng khác nhau rất nhiều. Mỗi người thanh niên ấy bước vào đời với một quá trình riêng, một vận mệnh riêng. Quá trình đó rất hay, đó là một quá trình rèn luyện. Hiện nay đang có phong trào xây dựng “con người mới” trong quân đội. Phong trào đó nêu lên những nét tiêu biểu cho một thanh niên trong quân đội.
Thanh niên trong quân đội còn rất nhiều tâm tư khác, thí dụ làm sao phải làm tròn nhiệm vụ với quân đội, với gia đình, với bè bạn và xứng đáng với người yêu nữa! Làm sao còn trở thành đoàn viên thanh niên lao động, trở thành đảng viên. Đó là những mơ ước rất đẹp, nhưng cũng rất nhiều khó khăn. Có lúc tập đau tay, đau người, bẩn quần áo, có lúc nhận một công tác không thích hợp như phải làm anh nuôi, đi chăn bò, gặp người yêu thì xấu hổ, có khi gặp thất bại như bắn kém hay lỡ phạm vào kỷ luật, có khi gặp bạn không hợp tình hợp tính, …
Mời các đồng chí hãy đến một tiểu đội, mỗi tiểu đội là một tấn kịch nhỏ, một truyện ngắn hoặc truyện dài phong phú. Những hoạt động khẩn trương hàng ngày đều thấm nhuần một tư tưởng lành mạnh và cao quý. Tôi kể một câu chuyện tỷ dụ : có một đồng chí vào bộ đội rồi đào ngũ, anh em rất thắc mắc không hiểu tại sao, về tận nhà mới rõ, té ra đồng chí đó vào cùng với người anh của người yêu ở cùng đơn vị, đồng chí này lại nói lắp nên học tập không kết quả lắm, vì vậy sợ anh kia viết thư về cho em gái thì nguy hiểm, nên xấu hổ mà trốn. Lại có chuyện: người cháu vào bộ đội đã hai năm, nay đóng hạ sĩ tiểu đội trưởng, chú thì mới vào năm nay lại làm lái xe, mà lái xe không cẩn thận sẽ bị đồng chí tiểu đội trưởng quát, phê bình cho cẩn thận. Trước mặt thì đồng chí đó phục tùng lắm nhưng ra lại phàn nàn với bạn bè chửi thằng cháu tệ, đối với chú cũng không kiêng nể gì. Hoặc có đơn vị thầy và trò cùng vào một đơn vị, rút cục thầy trò cũng bắn giỏi nhưng hỏi động cơ ra thì chưa hiểu rõ về nhiệm vụ xây dựng quân đội lắm nhưng chỉ vì trò sợ thầy chê mình bắn kém mà thầy cũng sợ trò bắn giỏi hơn mình nên cả hai đều bắn giỏi cả. Hoặc có những cái rắc rối một anh học trò lớp 3 lại yêu cô lớp 7 nên suốt ngày chỉ lo cô ấy bỏ mất (vì trước anh này học lớp 3 thì cô ta học lớp 4 nhưng trong 3 năm bộ đội thì cô kia lên lớp 7) nên cứ phải bàn với tiểu đội trưởng viết thư làm sao cho có khí phách để người yêu không phát hiện ra cái “văn hoá kém” của mình. Hoặc có đồng chí tiểu đội trưởng là giảng viên mà trình độ văn hoá có lớp 5 lại giảng cho lớp học viên toàn trình độ lớp 8, lớp 9. Lúc đầu đồng chí đó cũng có hốt và học viên cũng có ý coi thường, nhưng sau đồng chí tìm cách cho học viên thấy rõ vấn đề kỹ thuật trong quân đội là phải vận dụng bản lĩnh của từng người như thế nào. Lúc đó các đồng chí học sinh mới phục tài tiểu đội trưởng.
Thưa các đồng chí,
Thực ra đề tài không thiếu. Những người làm văn nghệ đều nói là cần phải đi sâu vào tâm tư. Nếu biết đi sâu vào tâm tư, sống thật sự với cuộc sống của bộ đội thì những ý kiến cho rằng quân đội đơn điệu và khô khan chắc chắn là không đúng. Hiện nay những nhân vật trung tâm, công nông binh của ta đều chưa được phản ảnh với hết chiều sâu của nó. Tình hình đó cũng nói rõ văn nghệ của chúng ta phải đi sâu hơn nữa vào thực tế cuộc sống. Đi sâu vào thực tế bộ đội thì có rất nhiều khó khăn như vấn đề chuyên môn quân sự… Nhưng những cán bộ chính trị chúng tôi thấy có thể giúp đỡ các đồng chí muốn đi vào quân đội nhiều lắm. Chúng tôi sẽ mạn đàm, sẽ giới thiệu các vấn đề, các đề tài, nhân vật, còn vấn đề sinh hoạt quân sự thì có khó khăn thật, nhưng chúng tôi tin chắc rằng đi rồi nó sẽ quen vì trong các đồng chí làm văn nghệ có rất nhiều đồng chí là sĩ quan dự bị.
Rất mong có những tác phẩm phản ánh được sâu sắc nhân vật quân nhân cách mạng trong thời đại cách mạng Việt Nam, con cháu của Trần Hưng Đạo với phong cách độc đáo của Hồ Chí Minh, rất Việt Nam, rất hiện đại. Rất mong có những bức tranh không những chỉ vẽ nên những hình ảnh mà còn nói lên được hết tâm hồn phong phú và đẹp đẽ của bộ đội, chiến sĩ và cán bộ. Rất mong có nhiều những hành khúc hùng mạnh bên cạnh những bài hát trữ tình sâu sắc. Hiện nay trong công tác chính trị, chúng tôi có rất nhiều vấn đề giải quyết, trong đó có vấn đề rất lớn là làm thế nào công tác tư tưởng đi sâu vào tình cảm, đi sâu vào lòng người và đi sâu vào từng người, bảo đảm giáo dục rèn luyện những quân nhân toàn diện. Chúng tôi mong mỏi Đại hội Văn nghệ lần này có một tác động rất lớn đến công tác của chúng tôi trong quân đội. Hiện nay anh em chiến sĩ rất ham đọc sách, có nhiều chiến sĩ mua riêng sách báo để đọc, có đồng chí mua cả báo Phụ nữ, có đồng chí đọc 6 tháng hết quyển Hồ Chí Minh tuyển tập có ghi chép đầy đủ, các thư viện hoạt động sôi nổi, có thư viện đại đội (đại đội nào cũng có thư viện) có khoảng 200 đến 5000 quyển sách mà phần lớn là sách văn nghệ. Thư viện trung đoàn có từ 1000 đến 2000 cuốn, thư viện của Sư đoàn và quân khu có khoảng vài vạn cuốn. Sách văn nghệ thường được đòi hỏi nhiều nhất. Bộ đội ham thưởng thức và hoạt động văn nghệ. Hầu hết các trung đoàn đều có văn công không chuyên nghiệp, tất cả các đơn vị đều đòi hỏi những bài hát hùng tráng, những hành khúc. Hầu hết các trung đoàn có câu lạc bộ và mong mỏi sự hướng dẫn hoạt động. Những mong mỏi của chiến sĩ và cán bộ rất lớn. Tôi xin báo cáo với Đại hội những lòng mong mỏi đó. Xin chúc Đại hội thành công!

(Trích Trần Độ tác phẩm, tập I, Nxb Hội Nhà văn, 2012)  

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét