Chuyện mùa Xuân

 

Đầu năm 1974, sau khi bàn giao xong mọi công việc, Bố tôi lên đường trở ra Bắc. Trong Hồi ký, ông viết: “Lần này ra Bắc, tôi không đi máy bay như hồi 1969… mà là đi dọc Trường Sơn theo con đường chiến lược mang tên Hồ Chí Minh. Khi được tin này tôi rất thích thú, bởi nó rất phù hợp với nguyện vọng của tôi bấy lâu nay”. Bố tôi còn ghi lại những cảm nghĩ về con đường: “Lần này ra Bắc lại được đi theo đường Trường Sơn, con đường chiến lược huyền thoại, thì đối với tôi là một niềm vui lớn. Vốn từ lâu, tâm trí tôi đã luôn hướng về con đường mà hàng vạn hàng vạn đồng đội của tôi đã lần lượt băng qua để từ hậu phương lớn vào tiền tuyến lớn. Tôi muốn tận mắt nhìn thấy và chia sẻ nỗi gian nan, vất vả với họ”.

Nhưng cũng từ trên con đường lịch sử này, Bố tôi còn mang một nỗi niềm riêng mà ông chưa từng thổ lộ với ai. Về việc này, anh Trần Thắng có lần nói: Hình như trong Bộ Chỉ huy Miền, Bố tôi có chuyện khác biệt về quan điểm nên được kéo ra Hà Nội. Và rồi qua chắp nối những câu chuyện được nghe, được đọc… ở đâu đó, tôi tạm sắp xếp như thế này:

Sau khi Hiệp định Paris, ông Tố Hữu, lúc đó là Bí thư Trung ương Đảng có vào Bộ Chỉ huy Miền phổ biến Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 21 với tư tưởng chỉ đạo là thực hiện nghiêm chỉnh Hiệp định. Với tư tưởng ấy, Bố tôi đi truyền đạt trong toàn lực lượng Quân Giải phóng miền Nam. Thậm chí, ở trong một Hội nghị, Bố tôi còn yêu cầu đưa “ra tòa” những chỉ huy vi phạm Hiệp định.

Có dịp, ông Võ Văn Kiệt viết: “…sau Hiệp định Paris giữa Quân uỷ Miền (anh Trần Độ thay mặt) với Quân khu 9, ý kiến khác nhau khá xa về bám dân, giữ đất. Anh cảnh cáo chúng tôi (Quân khu) và còn doạ sẽ có mức kỷ luật cao hơn…”

Trong tình hình phát triển của chiến trường sau Hiệp định, quân đội Việt Nam Cộng hòa đánh lấn chiếm ra vùng Giải phóng. Quân Giải phóng đánh trả và chiếm lại những nơi bị lấn sang. Nhiều nơi, thừa thắng xông lên, Quân Giải phóng tiếp tục mở rộng them phần đất để củng cố thế chiến lược. Sang năm 1974, thế trận trên chiến trường thay đổi nhanh chóng, có lợi cho Quân Giải phóng, khi có cơ hội thuận lợi và nhất là sau Hội nghị Quân ủy Trung ương vào tháng 3 năm 1974 thì Quân Giải phóng chủ động phản công và tiến công liên tục mở rộng vùng kiểm soát. Và có lẽ do vậy, Bố tôi được đưa ra Bắc “nghỉ ngơi”. Kể về chi tiết này là vì sau khi đọc Hồi ký của Đại tướng Lê Đức Anh, có đoạn, tôi trích ra đây một đoạn ở chương 7:

“Trở về miền Nam, tôi được anh Đồng Sỹ Nguyên - Tư lệnh Bộ đội 559 - tổ chức đi theo đường Đông Trường Sơn. Vào đến Đông Hà - Quảng Trị, gặp anh Trần Độ từ Miền ra, tôi hỏi:

- Anh ra thì ai thay?

Anh im lặng không nói gì, sau đó anh bảo:

- Sau khi có Hiệp định Paris, tình hình phức tạp quá. Khi anh Tố Hữu vào phổ biến thì tin ở Trung ương.

Tôi bảo:

- Tin ở Trung ương là đúng, nhưng phải phản ánh đúng thực tế chiến trường với Trung ương và phải kết hợp hai vấn đề đó lại.

Anh bảo giờ anh ra Bắc. Tôi bắt tay chào anh, thấy anh không vui, tôi cũng không hỏi vì sao anh ra”.