Những tác phẩm trong cuộc kháng chiến chống Pháp

Khi về Đại đoàn 312, ông Trần Độ được giao trọng trách Chính ủy, Bí thư Đảng ủy, chỉ huy Đại đoàn tham gia các chiến dịch: Hoà Bình, Tây Bắc, Thượng Lào,... Bám sát chiến trường, sâu sát cán bộ chiến sĩ trong chiến đấu, ông Trần Độ đã viết nhiều tác phẩm tổng kết kinh nghiệm, lý luận quân sự,... và không ngừng sáng tạo các tác phẩm văn học. 

Tác phẩm đầu tiên về lý luận quân sự

Một trong những tác phẩm đầu tiên của ông Trần Độ về lĩnh vực lý luận quân sự được xuất bản là cuốn “Vấn đề công tác Võ trang Tuyên truyền”. 

Tiểu sử Trần Độ

Ngày 23/9/1923

Ông Trần Độ, tên thật là Tạ Ngọc Phách sinh ra tại làng Thư Điền, tổng An Bồi, huyện Trực Định (nay thuộc xã Tây Giang, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình). Cha ông làm thông phán tại Phủ Thống sứ tại Hà Nội, mẹ ông làm ruộng tại quê nhà.

Bút tích

Bút tích Trần Độ tự kể.

TRẦN ĐỘ tự kể:

Tôi xuất thân là học sinh tiểu học ở nông thôn, nghèo. Sau đó, tôi được theo học vài năm trung học ở Hà Nội, do học bổng của một ông bạn của Bố tôi cấp cho.

Nhân kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ: 7 – 5

Trận mở màn.

Chiều hôm nay, chiều 13-3-1954, khắp nẻo rừng xôn xao, nhiều đơn vị nhắc lại chuyện căm thù, tiểu đội 2 nhiều đồng chí vẫn còn sụt sùi nghĩ lại cuộc đời của đồng chí Tuất vừa kể: “Đồng chí Tuất là một cố nông ở Thái Bình, năm nay mới hơn 20 tuổi, vì mất mùa, gia đình phải vay của địa chủ một thúng lúa. Thế là gia đình tan nát, bố đi làm thuê, mẹ đi mò cua bắt ốc. Tuất phải đi ở cho địa chủ. Đi ở bị đánh đập nhiều, Tuất không chịu được lại về đi mò cua với mẹ. Khi quân Pháp đánh chiếm vùng Tuất, chúng cấm mò cua ở đồng, mẹ con Tuất đói quá, cứ đi mò, bị chúng bắt giam, đánh chết đi sống lại …”.

Phút vui sướng nhất sau khi địch đầu hàng

Trên những ngọn đồi phía Đông không còn cây cỏ, lồi lõm, méo mó những hố bom, đạn, những chiến sĩ anh dũng tuyệt vời đã phòng ngự 36 ngày đêm liên nhảy cả lên khỏi các hầm hố lõng bõng bùn ngập đến bụng chân, vỗ tay, nhảy hét. Có đồng chí đấm nhau thùm thụp hoặc giơ cao tiểu liên, súng trường hướng cả về phía lá cờ “Quyết chiến Quyết thắng” đang tung bay, hô lớn:

- Hồ Chủ tịch muôn năm! Bác muôn năm!

Sinh hoạt ngoài trận địa

Phải thắng cái ngại mệt mỏi uể oải

Đồng chí Phế là một đồng chí rất thông nhiệm vụ đào trận địa. Trận trước đồng chí đã bị thương chưa lành, đầu còn chảy mủ. Thế mà đồng chí vẫn cứ đêm đêm vác xẻng đi đào với anh em. Mười đêm không chịu bỏ đêm nào.

Những hình ảnh minh họa trong tác phẩm Chiến thắng Điện Biên Phủ của Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Triệu Đại

       Tháng Tư năm 2025, tình cờ kiếm được trên mạng cuốn Chiến thắng Điện Biên Phủ - Ký sự do ông Trần Độ làm chủ biên do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân in lần thứ tư. Cuốn sách được in năm 1975 với số lượng 20.000 cuốn.

       Trong cuốn sách này có 28 hình ảnh và 9 sơ đồ vẽ tay minh họa. Qua tìm kiếm trên mạng, có được gần như đầy đủ các hình ảnh chất lượng hơn. Từ đây, nhận thấy phần lớn hình ảnh minh họa là của cùng một tác giả: Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Triệu Đại.

Tác phẩm Trận đánh ba mươi năm in lần thứ 5

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân tổ chức xuất bản bộ sách "Trận đánh Ba mươi năm" - Ký sự lịch sử (In lần thứ năm). Bộ sách do nhiều tác giả thực hiện, do Đại tướng Hoàng Văn Thái, Trung tướng Trần Độ và Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp (tập 3, tập 4), Thượng tướng Trần Văn Quang (tập 4) chỉ đạo nội dung.

Làm gì trong việc bổ sung chấn chỉnh bộ đội

Một trong những nhiệm vụ quan trọng trước mắt của chúng ta là nhanh chóng chấn chỉnh lực lượng để liên tục chiến đấu. Muốn làm tròn nhiệm vụ đó, trước hết các cán bộ phải tích cực. Nhưng hiện nay nhiều cán bộ còn lo ngại đơn vị loãng chất lượng, nhưng lại không tích cực chấn chỉnh bộ đội. Những đồng chí này kém tin tưởng vào quần chúng. Nhiều cán bộ không chịu khắc phục mọi khó khăn để nâng cao sức chiến đấu của bộ đội, lại muốn nhiệm vụ nhẹ, hoặc dễ. Đó là tư tưởng hữu khuynh tiêu cực có hại cho việc chấn chỉnh bộ đội.

Vài kinh nghiệm công tác thương binh

Về tổ chức săn sóc và bảo đảm quyền lợi cho thương binh

1- Từ hỏa tuyến về có các trạm cấp cứu và tải thương, ở các trạm nên tổ chức như sau:

Hai việc chính phải làm ngay sau khi chiến đấu

Sau một cuộc chiến đấu, có rất nhiều việc phải làm một lúc.

Nhưng theo tôi có hai việc chủ yếu, phải làm ngay lập tức và làm bằng được, thì các việc khác cũng tiến hành được tương đối dễ dàng:

Trong khi chiến đấu lãnh đạo chính trị thế nào?

Một đồng chí chính trị viên đại đội báo cáo: “Trong trận chiến đấu diệt đồn Him Lam, tôi làm được những việc sau đây:

Mấy nhận xét về việc làm công sự trận địa trong đơn vị X.

Sau khi đi thăm trận địa ở đơn vị X., tôi có mấy nhận xét:

1- Công sự không đào đúng kích thước trên đề ra. Về bề sâu có nơi chỉ tới 50, 80 phân. Bề rộng không đủ để có thể khiêng pháo đi được, nhiều chỗ đi rất khó, bị ùn. Ngoài ra chưa tranh thủ bất cứ giờ phút nào cũng cố gắng đào cho sâu thêm, đắp cho chắc chắn hơn nữa.

Vài nét anh dũng trong trận Him Lam

(Trích nhật ký chiến đấu của đồng chí Trần)

…Trận đánh thật ác liệt và công phu.

Tiểu thuyết đầu tiên về Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954

 

Nhận được cuốn sách Người người lớp lớp của Trần Dần, tiểu thuyết được Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản lần đầu năm 1955, nay được tái bản lần thứ... Nhất, tôi lật giở từng trang.

Lãnh đạo theo đường lối quần chúng

Giới thiệu kinh nghiệm học tập của một Đại đoàn

Lãnh đạo theo đường lối quần chúng

…

Quần chúng dạy quần chúng. Quần chúng dạy cán bộ.

Tái bản Chiến thắng Điện Biên Phủ nhân kỷ niệm 70 năm

 Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7.5.1954 - 7.5.2024), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xin phép gia đình tác giả Trần Độ tái bản - lần thứ Tư - bộ sách Chiến thắng Điện Biên Phủ - Ký sự, tập 1, 2. Bộ sách do ông Trần Độ chủ biên. Tham gia viết sách gồm các ông Mai Trọng Thường, Trần Cư, Hữu Mai, Khắc Tính và Lê Hào.

Cần phải bồi dưỡng tư tưởng nhân dân và tinh thần tiêu diệt sinh lực địch

Trong mấy trận gần đây, chúng ta thấy trong bộ đội có biểu lộ mấy tư tưởng sai lầm:

Phương pháp học tập mới

Cuộc chỉnh huấn hè năm nay đã tiến hành ở một số đơn vị có kết quả và đang tiếp tục tiến hành trong nhiều đơn vị khác. Trong cuộc chỉnh huấn này, ta học tập cả chính trị và quân sự. Cán bộ cũng học tập và chiến sĩ cũng học tập. Nó khác những đợt chỉnh huấn trước ở chỗ phương pháp học tập mới. Về chính trị và chiến thuật, ta học tập theo lối kết hợp lý luận và thực tế.

Thế nào là kết hợp lý luận với thực tế?